Hürmüz’de tanker savaşı başladı: ABD-İran çatışması nereye gidiyor? 'Oyunun kuralları değişti'

ABD ile İran arasındaki aylardır süren savaş, Hürmüz Boğazı çevresinde karşılıklı tanker saldırıları ve deniz çatışmalarıyla yeni bir aşamaya taşındı. Tarafların geri adım atmak yerine birbirlerine ekonomik ve askeri maliyet yüklemeye çalışması, savaşın yakın zamanda sona ermesinden çok daha geniş bir çatışmaya evrilebileceği endişelerini artırıyor. ABD PETROL TANKERLERİNİ VURDU İRAN DA SAVAŞ GEMİSİNİ HEDEF ALDI El Cezire'nin haberine göre son 24 saatte ABD güçleri üç İran petrol tankerini hedef alırken, İran da ABD savaş gemilerini ve bölgedeki bazı tankerleri hedef aldı. Tahran'ın bir ABD uçak gemisi ile bir destroyere balistik füze fırlatması, çatışmanın denizdeki boyutunu ciddi şekilde tırmandıran gelişmelerden biri oldu. TANKER SAVAŞI BÜYÜYOR ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'a ait üç tankerin vurulduğunu açıkladı. Gemilerden biri İran'ın petrol ihracatının savaş öncesinde yaklaşık yüzde 90'ının gerçekleştirildiği Hark Adası açıklarında, bir diğeri Cask yakınlarında hedef alındı. Üçüncü gemi ise Umman Körfezi'nde mürettebatına gemiyi terk etmesi söylendikten sonra vuruldu. Washington, hedef alınan tankerlerin Devrim Muhafızları Ordusu ve bölgedeki müttefiklerini finanse ettiği öne sürülen milyarlarca dolarlık bir 'gölge filo'nun parçası olduğunu savunuyor. Tahran ise saldırılara karşılık verdi. İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'ndan geçen üç petrol tankerinin yanı sıra ABD bağlantılı bazı gemilerin hedef alındığını duyurdu. İran ayrıca gemileri 'yetkisiz güzergahlardan' geçmemeleri konusunda açıkça tehdit etti. 'OYUNUN KURALLARI DEĞİŞTİ' İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise ABD unsurlarına yönelik son saldırılara ilişkin, 'ABD'liler 'orantılı cevaplar' döneminin bitmiş olduğunu ve üslerine yönelik saldırılarımızın sadece bir başlangıç olduğunu kesin olarak anlamışlardır. İran'ın çıkarlarına yönelik her türlü saldırıya daha hızlı, daha sert ve daha acı verici karşılık verilecektir. Oyunun kurallarının değiştiğini anlamalılar.' ifadelerini kullandı. Kalibaf, ABD'nin İran'ın saldırıları karşısında 'aciz' duruma düştüğünü öne sürerek, ABD'li yöneticilerin bu çaresizlik nedeniyle 'içi boş sözler' söylediğini ve yapay zeka ile oluşturulmuş savaş görselleri hazırladığını dile getirdi. Yaşanan son gelişmeler, savaşın artık yalnızca karadaki ve havadaki saldırılarla sınırlı kalmadığını; dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın doğrudan savaş alanına dönüştüğünü gösteriyor. HÜRMÜZ BOĞAZI SAVAŞIN KİLİT CEPHESİ OLDU Savaş öncesinde dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, İran açısından ABD'ye karşı en önemli baskı araçlarından biri haline geldi. Washington boğazın açık olduğunu ve petrol tankerlerinin geçiş yaptığını savunurken, deniz trafiğine ilişkin veriler çok daha düşük bir hareketliliğe işaret ediyor. ABD Başkanı Donald Trump geçen ay Hürmüz Boğazı üzerinde 'tam kontrol' sağlandığını öne sürmüştü. İran ise ABD'nin limanlarına uyguladığı deniz ablukasını kırmaya çalışıyor. Tahran açısından mesele yalnızca petrol ihracatı değil; ablukanın kabul edilmesi, savaşta stratejik bir yenilgi anlamına gelebilir. BUNDAN SONRA NE OLACAK? El Cezire'ye konuşan George Washington Üniversitesi Orta Doğu Çalışmaları Programı Direktörü Sina Azodi, son saldırıların altı aylık savaşta yeni bir tırmanma aşamasına işaret ettiğini belirtiyor. Azodi'ye göre taraflardan hiçbirinin şu aşamada geri adım atması kolay değil. Çünkü geri çekilmek, kendi kamuoyları ve rakipleri karşısında zayıflık görüntüsü oluşturabilir. Bu nedenle savaşın mevcut haliyle devam etmesi ve ABD ile İran arasındaki karşılıklı misillemelerin daha da sertleşmesi ihtimali öne çıkıyor. Uzman, siyasi bir anlaşma sağlanmadığı sürece yeni çatışmaların kaçınılmaz hale gelebileceği uyarısında bulunurken, özellikle deniz operasyonlarında yaşanabilecek bir yanlış hesaplamanın savaşın kontrol dışına çıkmasına yol açabileceğine dikkat çekiyor. İranlı analist Ali Akbar Dareini ise ABD'nin İran petrol tankerlerine yönelik saldırılarının Tahran açısından karşılıksız bırakılamayacak kadar büyük bir mesele olduğunu belirtiyor. Dareini'ye göre ABD ablukası ve yaptırımlar İran ekonomisine ağır darbe vursa da bu baskı Tahran'ı teslim olmaya değil, daha sert karşılık vermeye itiyor. SAVAŞIN YENİ DENGESİ: DAHA FAZLA MALİYET, DAHA AZ GERİ ADIM Ortaya çıkan tablo, tarafların kısa vadede birbirini askeri olarak tamamen yenmekten ziyade karşı tarafa dayanamayacağı bir maliyet yüklemeye çalıştığını gösteriyor. ABD, İran'ın petrol gelirlerini ve deniz ticaretini hedef alarak Tahran'ı ekonomik açıdan sıkıştırırken İran, Hürmüz Boğazı ve bölgedeki deniz trafiği üzerindeki etkisini kullanarak Washington'un savaşın ekonomik bedelini artırmaya çalışıyor. Bu nedenle savaşın bir sonraki aşamasının daha fazla tanker saldırısı, deniz ablukasını kırma girişimleri ve ABD savaş gemileriyle İran güçleri arasında doğrudan çatışmalar üzerinden şekillenmesi bekleniyor. En büyük risk ise tarafların kontrollü misilleme döngüsünden kontrolsüz bir savaşa sürüklenmesi. Bir ABD savaş gemisinin vurulması, İran'ın petrol altyapısının daha geniş çapta hedef alınması veya Hürmüz Boğazı'nda büyük bir deniz çatışmasının yaşanması, mevcut savaşın çok daha tehlikeli bir aşamaya geçmesine neden olabilir. El Cezire'nin değerlendirmelerine göre mevcut şartlarda savaşın sona ermesinden çok, karşılıklı misillemelerin yoğunlaşması öne çıkıyor. Tarafların 'ilk geri adımı atan' olmak istememesi ise Hürmüz Boğazı'nı savaşın en kritik cephesi haline getirirken, yanlış hesaplama riskini de giderek büyütüyor.