İsrail’de son yılların en kritik seçimi: Sandıktan çıkan sonuç neleri değiştirecek? Tel Aviv’de siyasi fırtına patlak verecek

İsrail'de seçmenler, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun iktidarda kalıp kalmayacağını belirleyecek kritik bir seçim için yerel saatle 07.00'de (TSİ 08.00) sandık başına gitmeye başladı. İSRAİL'DE SON YILLARIN EN KRİTİK SEÇİMİ CNN'in haberine göre İsrail'de gerçekleştirilen seçim, yalnızca Başbakan Binyamin Netanyahu'nun siyasi geleceğini değil, ülkenin güvenlik anlayışını, iç politikasını ve uluslararası ilişkilerinin yönünü de belirleyebilecek önemde görülüyor. İsrail tarihinin en uzun süre görev yapan başbakanı olan Netanyahu, yıllardır seçimlerin merkezinde yer alıyor. Ancak bu seçim, İsrail ordusunun Gazze Şeridi'nde büyük yıkıma yol açan ve soykırımla yargılandığı saldırılarının yanı sıra Lübnan'ın güneyini işgali ve ABD ile İran'a karşı başlattığı savaş sonrası yapılacak ilk genel seçim olması nedeniyle ayrı bir önem taşıyor. Seçmenler, bir yandan güvenlik politikalarını tartışırken diğer yandan artan yaşam maliyetleri, askerlik yükümlülüğü ve ülkenin uluslararası alanda karşı karşıya kaldığı baskıları değerlendiriyor. NETANYAHU'NUN İKTİDARI DEVAM EDECEK Mİ? Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi, seçimde merkez çizgideki Yashar Partisi ve lideri Gadi Eisenkot ile yarışıyor. Eski Genelkurmay Başkanı Eisenkot, Netanyahu'nun en önemli rakiplerinden biri olarak öne çıkıyor. CNN'in aktardığı Kanal 12 anketinde Eisenkot'un partisinin 23, Likud'un ise 21 milletvekili kazanması öngörülüyor. Başbakanlık görevine kimin daha uygun olduğuna ilişkin karşılaştırmalarda da Eisenkot'un Netanyahu'nun önünde olduğu belirtiliyor. Ancak İsrail'de en fazla sandalyeyi kazanan partinin lideri, otomatik olarak başbakan olmuyor. Hükümet kurabilmek için 120 sandalyeli Meclis'te en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor. Bu nedenle seçim sonuçlarının yanı sıra partilerin hangi ittifak altında bir araya geleceği de belirleyici olacak. KOALİSYON HESABI SEÇİM SONUÇLARININ ÖNÜNE GEÇEBİLİR Anketlere göre Netanyahu'nun Likud Partisi, aşırı sağcı Bezalel Smotrich ve Itamar Ben-Gvir'in partileri ile iki ultra-Ortodoks partiden oluşan siyasi bloğunun 49 ila 55 sandalye kazanması bekleniyor. Bu tablo, mevcut ittifakın hükümet kurmak için gerekli çoğunluğa ulaşamayabileceğine işaret ediyor. Muhalefet cephesinde ise Eisenkot'un yanı sıra eski başbakan Naftali Bennett, eski Savunma Bakanı Avigdor Liberman ve Yair Golan liderliğindeki Demokratlar Partisi bulunuyor. Ancak bu partiler arasında ideolojik ve siyasi görüş ayrılıkları bulunuyor. Bennett ve Liberman'ın kendi başbakanlık hedeflerinin olması da muhalefetin ortak hareket etmesini zorlaştırıyor. Alternatif bir hükümetin kurulabilmesi için Arap partilerinin desteğine veya çekimser kalmasına ihtiyaç duyulabileceği belirtiliyor. Buna karşın bazı muhalefet liderleri bu partilerle iş birliğine karşı çıkıyor. Bu nedenle seçimlerin ardından azınlık hükümeti, geniş tabanlı bir birlik hükümeti ya da yeni bir erken seçim ihtimali gündeme gelebilir. Siyasi belirsizliğin haftalar, hatta aylar boyunca devam etmesi de olasılıklar arasında gösteriliyor. SEÇİMİN KADERİNİ KÜÇÜK PARTİLER BELİRLEYEBİLİR İsrail'de seçim sistemi, ülke genelinde partilerin aldığı oy oranlarına dayanıyor. Meclis'e girebilmek için partilerin yüzde 3,25'lik seçim barajını aşması gerekiyor. Bu sınırın altında kalan partilerin oyları sandalye dağılımında dikkate alınmadığından, küçük partilerin performansı hükümet kurma hesaplarını doğrudan etkileyebiliyor. CNN'in haberinde, seçim sonuçlarının özellikle baraja yakın partilerin elde edeceği oylarla şekillenebileceğine dikkat çekiliyor. Netanyahu'nun ittifakındaki Smotrich'in Dini Siyonizm Partisi ile emekli general Ofer Winter'ın liderliğindeki Amcha Yisrael Partisi, baraj riskiyle karşı karşıya olan oluşumlar arasında gösteriliyor. Seçime katılım oranı da önemli bir değişken olarak öne çıkıyor. İsrail nüfusunun yaklaşık yüzde 20'sini oluşturan Filistinli Arap vatandaşların sandığa ne ölçüde gideceği, özellikle küçük partilerin Meclis'e girme şansını etkileyebilir. 2022 seçimlerinde Arap seçmenlerin katılım oranı yüzde 53,2, ülke genelindeki katılım ise yüzde 70,6 olmuştu. Bu seçimde Arap seçmenlerin katılımının yüzde 60'ın üzerine çıkabileceği tahmin ediliyor. Öte yandan yurt dışında yaşayan İsraillilerin de seçim sonuçlarına etki etmesi bekleniyor. Diplomatik personel dışında yurt dışında oy kullanma imkanı bulunmadığından, oy vermek isteyen bazı seçmenlerin ülkeye dönmesi gündemde. HAYAT PAHALILIĞI VE ASKERLİK TARTIŞMALARI ÖNE ÇIKIYOR Seçim kampanyasının temel başlıkları arasında güvenlik politikalarının yanı sıra ekonomi, konut fiyatları ve askerlik yükümlülüğü yer alıyor. CNN'in aktardığı Kanal 12 anketine göre seçmenlerin yüzde 21'i ekonomi ve hayat pahalılığını en önemli seçim meselesi olarak görüyor. Ultra-Ortodoks erkeklerin askerlik yükümlülüğü yüzde 17 ile ikinci sırada yer alırken, 7 Ekim'deki güvenlik başarısızlığı yüzde 14, İran'la savaş ise yüzde 10 oranında öncelikli konu olarak belirtiliyor. Seçmenlerin öncelikleri siyasi tercihlerine göre de farklılaşıyor. Netanyahu'nun koalisyonunu destekleyenler arasında İran'la savaş öne çıkarken, muhalefet seçmenleri için 7 Ekim'de yaşanan güvenlik başarısızlığı daha belirleyici görünüyor. İbrani Üniversitesine bağlı Achord Araştırma Merkezi'nin eylül ayında gerçekleştirdiği araştırmada ise 22-34 yaş grubundaki seçmenlerin yüzde 58'i hayat pahalılığı ve konut fiyatlarının oy tercihlerini etkileyeceğini belirtti. Aynı araştırmada güvenlik meselelerini öncelikli görenlerin oranı yüzde 36 olarak kaydedildi. Ekonomi, seçim kampanyasının son günlerine kadar güvenlik başlıklarının gerisinde kaldı. Ancak Netanyahu'nun uluslararası yaptırımlar ihtimaline ilişkin açıklamaları, ekonomik tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. ULTRA-ORTODOKS ERKEKLERİN ASKERLİK MUAFİYETİ TARTIŞMASI İsrail'de Yahudi vatandaşların büyük bölümü 18 yaşından itibaren askerlik yükümlülüğüne tabi tutuluyor. Ancak ultra-Ortodoks erkekler, dini eğitim gerekçesiyle uzun yıllardır geniş kapsamlı muafiyetlerden yararlanıyor. Netanyahu'nun koalisyon ortakları, bu muafiyetlerin korunmasını ve genişletilmesini savunuyor. Buna karşılık İsrail ordusu, çok cepheli çatışmalar nedeniyle personel ihtiyacının arttığını ve 12 binden fazla personel açığı bulunduğunu bildiriyor. Tekrarlanan görevlendirmeler nedeniyle yedek askerlerin yılda yüzlerce güne ulaşabilen hizmet süreleri de tartışma konusu oluyor. Muhalefet partileri, askerlik yükümlülüğünün daha geniş kesimlere eşit biçimde uygulanmasını seçim vaatlerinin merkezine yerleştirdi. Bu tartışma, yalnızca ordunun personel ihtiyacıyla sınırlı kalmıyor; dini grupların siyasi ağırlığı, toplumsal eşitlik ve hükümet ortaklarının karar alma süreçlerindeki etkisi açısından da önem taşıyor. FİLİSTİN POLİTİKALARINDA NE DEĞİŞEBİLİR? Netanyahu liderliğindeki mevcut hükümet, Filistin meselesinde İsrail tarihinin en sert çizgilerinden birini izledi. Özellikle Smotrich ve Ben-Gvir, işgal altındaki Batı Şeria'daki yerleşimlerin genişletilmesini ve İsrail'in bölgedeki işgalinin artırılmasını savundu. Maliye Bakanı Smotrich, Batı Şeria'daki yerleşim politikalarının genişletilmesinde etkili olurken Filistin Yönetimi'ne aktarılması gereken vergi gelirlerinin durdurulması yönünde adımlar attı. Uzmanlar, bu uygulamaların Filistin Yönetimi'nin ekonomik açıdan çökme riskini artırdığına dikkat çekiyor. Ulusal Güvenlik Bakanı Ben-Gvir ise Filistinli tutukluların koşullarının ağırlaştırılmasını savundu ve Batı Şeria'daki İsrailli yerleşimcilerin şiddetine karşı polis müdahalesinin zayıfladığı yönündeki eleştirilerin odağında yer aldı. Her iki siyasetçi de Gazze'ye yönelik saldırıların sona erdirilmesine karşı çıktı ve Gazze'de İsrail yerleşimlerinin kurulmasını savundu. Ayrıca Batı Şeria'nın ilhakı ve işgalin genişletilmesi yönünde açıklamalar yaptı. Netanyahu'nun mevcut ortaklarıyla yeniden hükümet kurması durumunda bu politikaların devam etmesi ve daha da sertleşmesi bekleniyor. Smotrich, Oslo Anlaşmaları'nın iptal edilmesini ve Filistin Yönetimi'nin dağıtılmasını savunurken Ben-Gvir, Gazze ve Batı Şeria'daki Filistinlilerin yerinden edilmesini öngören söylemleriyle öne çıkıyor. Muhalefetin iktidara gelmesi halinde ise Filistin politikasında köklü bir değişim kesin görünmüyor. Eisenkot da Netanyahu gibi Filistin devletinin kurulmasına karşı çıkıyor. Olası bir muhalefet koalisyonunda yer alacak aşırı sağ partilerin de Filistinlilere yönelik kapsamlı siyasi tavizlere mesafeli yaklaşması bekleniyor. Bununla birlikte Ben-Gvir ve Smotrich'in hükümet dışında kalması, Batı Şeria'daki yerleşimci şiddetine karşı daha güçlü adımlar atılması ve Filistin Yönetimi'nin ekonomik olarak çökertilmesine yönelik politikaların geri çekilmesi ihtimalini artırabilir. Böyle bir hükümetin Gazze'nin geleceği konusunda ABD ve bölge ülkeleriyle daha fazla diplomatik temas kurması da mümkün olabilir. Ancak Hamas'ın silahsızlandırılması, Gazze'nin yeniden inşasının kim tarafından üstlenileceği ve Batı Şeria'da güvenlik ile kamu düzeninin nasıl sağlanacağı gibi temel sorunlar varlığını koruyacak. İSRAİL'İN ULUSLARARASI İLİŞKİLERİ SEÇİMDEN NASIL ETKİLENEBİLİR? Gazze ve Lübnan'a yönelik saldırılar, İran'la yaşanan savaş ve Batı Şeria'daki yerleşimci şiddeti, İsrail'in uluslararası ilişkilerinde ciddi gerilimlere yol açtı. Uluslararası Ceza Mahkemesi, Netanyahu hakkında Gazze'de işlenen savaş suçları kapsamında yakalama kararı çıkardı. Bu durum, Netanyahu'nun bazı Avrupa ülkelerine seyahat etmesi halinde tutuklanma riskiyle karşı karşıya kalmasına neden oluyor. ABD Başkanı Donald Trump, seçim öncesinde Netanyahu'ya destek verdi. Buna karşın ABD kamuoyundaki İsrail algısının daha olumsuz bir seyir izlediği belirtiliyor. CNN'in aktardığı Mart 2026 tarihli Pew Research Center araştırmasına göre, ankete katılan ABD'li yetişkinlerin yüzde 60'ı İsrail hakkında olumsuz görüş bildirirken yüzde 59'u Netanyahu'nun uluslararası meselelerde doğru kararlar alacağına çok az güvendiğini ya da hiç güvenmediğini ifade etti. Batı Avrupa'da da İsrail'e yönelik eleştiriler artıyor. İngiltere, Fransa ve Kanada dahil bazı ülkeler Filistin devletini tanıdı; İsrail yerleşimlerine ve yerleşimci şiddetiyle bağlantılı kişi ve kuruluşlara yönelik yaptırımlar ile ticari kısıtlamalar uyguladı. Ben-Gvir ve Smotrich de bazı Batılı ülkelerin yaptırım ve seyahat kısıtlamalarıyla karşı karşıya kaldı. Netanyahu'nun yeniden iktidara gelmesi halinde uluslararası baskıların artabileceği değerlendiriliyor. Eisenkot ya da başka bir muhalefet liderinin öncülüğünde kurulacak hükümet ise özellikle Avrupa ülkeleri ve ABD'deki Demokrat çevrelerle ilişkilerde sınırlı bir yumuşama sağlayabilir. Bununla birlikte muhalefetin önde gelen isimlerinin İsrail'in güvenlik ve dış politika yaklaşımını köklü biçimde değiştirmesi beklenmiyor. Dolayısıyla hükümet değişikliği, ülkeye diplomatik açıdan hareket alanı kazandırsa bile uluslararası alandaki sorunları tek başına ortadan kaldırmayabilir. SEÇİM İSRAİL'DEKİ SİYASİ KRİZİ DERİNLEŞTİREBİLİR İsrail'deki seçim, Netanyahu'nun görevde kalıp kalmayacağından daha geniş bir siyasi hesaplaşmaya işaret ediyor. Güvenlik politikalarının sorgulanması, askerlik yükümlülüğünün paylaşımı, hayat pahalılığı, Filistin meselesi ve uluslararası baskılar seçmenin önündeki temel başlıklar arasında yer alıyor. Ancak anketlerde hiçbir siyasi bloğun tek başına çoğunluğa ulaşamaması, seçim sonrasında da belirsizliğin devam edebileceğini gösteriyor. Küçük partilerin baraj performansı ve koalisyon görüşmeleri, yeni hükümetin kimlerden oluşacağını belirleyebilir. Sonuç olarak seçim, İsrail'in mevcut siyasi ve toplumsal yönelimini sürdürüp sürdürmeyeceğine ilişkin önemli bir sınav niteliği taşıyor. Ancak sandıktan çıkacak tablo, ülkenin iç ve dış politikalarında yaşanacak değişimin kapsamını tek başına belirlemeyecek; asıl belirleyici süreç, seçim sonrasında kurulacak koalisyonun yapısı ve izleyeceği politikalar olacak.