Katliam Gazze’yi 3 yılda nasıl değiştirdi? İşte rakamlarla soykırımın bilançosu

Al Jazeera'da yer alan habere göre, İsrail'in Ekim 2023'te Gazze'ye yönelik saldırılarını başlatmasının üzerinden üç yıl geçerken, Filistin yerleşim bölgesi ekonomik, sosyal ve insani açıdan tanınmayacak kadar değişti. İsrail'in hava ve kara saldırıları, Gazze Şeridi'nin büyük bölümünü harap ederken, evleri ve mahalleleri yerle bir etti, altyapıyı ve temel kamu hizmetlerini ciddi şekilde tahrip etti. Yaklaşık 2 milyon kişinin yaşadığı Gazze'de tekrarlanan yerinden edilmeler ve tahliye emirleri aileleri ve toplulukları dağıttı. Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine göre, İsrail saldırılarında 74 bin 245'ten fazla Filistinli hayatını kaybetti. Ekim 2025'te ilan edilen 'ateşkes' de Gazze'deki acıları sona erdirmedi. Sağlık Bakanlığı, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana 1462 Filistinlinin öldürüldüğünü bildirirken, İsrail'in saldırılarının ve diğer askeri faaliyetlerinin Gazze Şeridi genelinde sürdüğünü belirtiyor. Yıllarca süren saldırılar eğitim, sağlık ve ekonomi sistemlerini çökertirken, gıda, su, barınma ve diğer temel ihtiyaçlara erişim Gazze'deki Filistinliler için günlük bir mücadeleye dönüştü. GAZZE'DE GÜNLÜK YAŞAMIN TEMEL UNSURLARI YOK OLDU Al Jazeera'nın aktardığı verilere göre, Gazze'deki yıkım yalnızca binalar ve altyapıyla sınırlı kalmadı; Filistinlilerin günlük hayatlarını sürdürme biçimleri de kökten değişti. Gazze'deki birçok kişi için ev, temiz su, elektrik ve ulaşım aracı gibi günlük yaşamın temel unsurları artık ulaşılabilir olmaktan çıktı. Birleşmiş Milletlere göre, Eylül ayında Gazze nüfusunun yüzde 94'ü acil barınma ve temel ev yardımına ihtiyaç duyuyordu. Hanelerin yüzde 65'i ise İsrail saldırıları veya zorunlu tahliye emirleri nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kaldı. Bu ailelerin önemli bölümü, hava koşullarına karşı çok az koruma sağlayan çadırlarda veya derme çatma barınaklarda yaşamını sürdürüyor. GAZZE EKONOMİSİ SAVAŞ ÖNCESİ SEVİYENİN ÇOK GERİSİNDE İsrail saldırıları Gazze ekonomisini de büyük ölçüde tahrip etti. İşletmelerin ve yerel sanayilerin yıkılması, ailelerin gelir kaynaklarını kaybetmesine ve satın alma gücünün ciddi şekilde düşmesine yol açtı. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın (UNCTAD) Eylül ayındaki tahminlerine göre, Gazze'deki ekonomik kuruluşların yüzde 92'si Ekim 2023'ten bu yana hasar gördü veya tamamen yıkıldı. İşsizlik oranı ise yüzde 78'e ulaştı. Kişi başına düşen GSYİH, 2025'te yalnızca 212 dolar seviyesinde kaldı. Bu rakam, 2022'deki seviyenin yaklaşık yüzde 17'sine denk geliyor. Tarım ve sanayi sektörleri 2022'deki üretimlerinin yalnızca yüzde 6'sı seviyesinde faaliyet gösterebilirken, inşaat sektöründeki üretim yüzde 1'e kadar geriledi. GAZZE'DE EĞİTİM SİSTEMİ ÇÖKTÜ Habere göre, yaklaşık üç yıl süren saldırılar Gazze'deki eğitim sistemini de geri dönülmesi zor bir noktaya taşıdı. Yüz binlerce çocuk düzenli yüz yüze eğitime erişimini kaybetti. Çok sayıda okul hasar gördü veya tamamen yıkıldı. Ayakta kalan okulların önemli bir bölümü ise yerinden edilen Filistinliler için barınak olarak kullanılıyor. UNICEF verilerine göre, Gazze'deki okulların yaklaşık yüzde 98'i hasar gördü veya yıkıldı. Nisan 2026 itibarıyla 4 ila 17 yaş arasındaki yaklaşık 700 bin çocuk, neredeyse üç yıl boyunca yüz yüze eğitimden mahrum kaldı. Çocukların önemli bir bölümü sınıflara dönmek yerine çadırlarda ve geçici öğrenme alanlarında eğitim görüyor. Yaklaşık 200 bin çocuk ise herhangi bir eğitime erişemiyor. GAZZE'DEKİ SAĞLIK SİSTEMİ ÇÖKMENİN EŞİĞİNDE Dünya Sağlık Örgütüne (DSÖ) göre, Gazze'deki 36 hastanenin tamamı saldırılardan zarar gördü ve bunlardan yalnızca 19'u halen faaliyet gösteriyor. Ancak faaliyette olan hastanelerin hiçbiri tam kapasiteyle çalışamıyor. Az sayıdaki sağlık tesisi temel ilaç, tıbbi ekipman, tanı malzemeleri ve yakıt konusunda ciddi kıtlıklarla mücadele ediyor. Bu durum özellikle kanser tedavisi, diyaliz ve kronik hastalıkların tedavisinde ciddi aksamalara neden oluyor. Gazze dışında tedavi görmesi gereken hastaların tahliyesi de sınırlı kalmaya devam ediyor. Ekim 2023'ten bu yana yaklaşık 12 bin 400 hasta tıbbi tahliye edildi. DSÖ ise Gazze Şeridi dışında uzmanlaşmış sağlık hizmetlerine ihtiyaç duyan on binlerce hastanın daha bulunduğunu bildiriyor. ÜÇ YILLIK SALDIRILARIN BİLANÇOSU: HER 30 KİŞİDEN BİRİ ÖLDÜRÜLDÜ Al Jazeera'nın verilerine göre, İsrail'in üç yıllık saldırılarında en az 74 bin Filistinli öldürüldü. Hayatını kaybedenler arasında en az 21 bin çocuk bulunuyor. Bu rakam, Gazze'nin savaş öncesindeki nüfusu dikkate alındığında yaklaşık her 30 kişiden birinin öldürüldüğü anlamına geliyor. Başka bir ifadeyle, nüfusun yaklaşık yüzde 3'ü hayatını kaybetti. Filistin Sağlık Bakanlığı'nın verileri yalnızca hastanelerde kaydedilen veya resmi olarak tescil edilen ölümleri kapsıyor. Enkaz altında kalan ya da kayıp olduğu bildirilen binlerce kişi resmi bilançoya dahil edilmediği için gerçek ölü sayısının çok daha yüksek olabileceği belirtiliyor. HER 13 KİŞİDEN BİRİ YARALANDI İnsan kaybı yalnızca ölümlerle sınırlı değil. Gazze'de 175 binden fazla kişi yaralandı. Bu rakam, yaklaşık her 13 kişiden birinin saldırılarda yaralandığı anlamına geliyor. DSÖ'nün tahminlerine göre yaralananların yaklaşık yüzde 24'ü uzun süreli rehabilitasyon gerektiren ve hayatlarını kalıcı olarak değiştiren yaralanmalara maruz kaldı. Bu grubun dörtte birini çocuklar oluşturuyor. Filistin Sağlık Bakanlığının son verilerine göre, 10 Ekim'de öğle saatlerinde yürürlüğe giren 'ateşkes'ten bu yana İsrail saldırılarında en az 1460 Filistinli öldürüldü, 5 bin 116 kişi yaralandı.