SON DAKİKA| ‘Reaper’ filosunun yüzde 25'i yok oldu: Tanesi 50 milyon dolar, yapımı 27 yıl sürüyor

ABD ordusu, İran'la savaş sırasında en az 45 MQ-9 Reaper insansız hava aracını kaybetti. Washington Post'a göre bu sayı, ABD'nin savaş öncesindeki yaklaşık 185 Reaper'dan oluşan filosunun dörtte birine denk geliyor. Maliyeti 50 milyon dolara kadar çıkabilen insansız hava araçlarının kaybının yalnızca sistem maliyeti açısından ABD'li vergi mükelleflerine yükünün 1,3 milyar doları aştığı hesaplanıyor. HÜRMÜZ BOĞAZI REAPER'LAR İÇİN TEHLİKELİ BÖLGEYE DÖNÜŞTÜ ABD merkezli Washington Post'a göre, konuyla ilgili bilgi sahibi üç ABD'li yetkili, İran'la savaş sırasında ABD ordusunun en az 45 MQ-9 Reaper insansız hava aracını kaybettiğini bildirdi. ABD Hava Kuvvetleri tarafından gözetleme ve hedefli saldırılar için kullanılan Reaper'ların maliyeti, üzerlerinde bulunan sensör ve silah sistemlerine bağlı olarak 30 milyon ila 50 milyon dolar arasında değişiyor. Son kayıpların yalnızca insansız hava araçlarının maliyeti üzerinden ABD bütçesine 1,3 milyar dolardan fazla yük getirdiği belirtiliyor. Reaper'lar, savaşın en önemli gerilim noktalarından biri haline gelen Hürmüz Boğazı çevresinde yoğun şekilde kullanılıyor. Küresel enerji ve deniz ticareti açısından kritik öneme sahip olan boğaz, aynı zamanda İran ile ABD arasındaki çatışmanın geleceği ve kalıcı bir barış anlaşmasının müzakere edilmesi açısından da belirleyici bir alan olarak öne çıkıyor. Ancak Reaper'ların yavaş uçması ve çoğunlukla düşük irtifalarda görev yapması, onları İran ordusu ile Yemen ve Irak'taki İran yanlısı bölgesel aktörler açısından nispeten kolay hedefler haline getiriyor. HER REAPER VURULARAK DÜŞÜRÜLMEDİ Pentagon verilerini görüşmek üzere isminin açıklanmaması şartıyla konuşan dördüncü bir ABD'li yetkili ise kaybedilen Reaper'ların tamamının vurularak düşürülmediğini söyledi. Washington Post'a göre yetkili, sayısı açıklanmayan bazı insansız hava araçlarının, operatörleri ile Reaper'lar arasındaki iletişim bağlantısının kesilmesi sonucunda düştüğünü belirtti. Böylece ABD ordusunun Reaper kayıplarının yalnızca İran'ın hava savunma sistemleri veya bölgesel müttefikleri tarafından gerçekleştirilen saldırılardan kaynaklanmadığı, elektronik harp ve iletişim sorunlarının da kayıplarda rol oynadığı ortaya çıktı. ABD'NİN MÜHİMMAT STOKLARI DA BASKI ALTINDA Reaper kayıpları, İran savaşı ve ABD'nin Ukrayna'nın Rusya ile savaşında yıllardır sürdürdüğü askeri desteğin ardından Amerikan ordusunun karşı karşıya olduğu mühimmat ve silah stoku sorunlarına bir yenisini ekledi. ABD merkezli Washington Post'un daha önce bildirdiğine göre, İran harekatının ilk ayında ABD güçleri 850'den fazla Tomahawk seyir füzesi ile 1.000'den fazla Patriot ve Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunma (THAAD) füzesi kullandı. Bu yoğun kullanım, ABD ordusunun önemli uzun menzilli saldırı kapasitesini ve en fazla talep gören hava savunma sistemlerine ilişkin stoklarını önemli ölçüde azalttı. Silah stoklarındaki bu baskının, Tahran ile gerilimlerin yüksek seviyede devam ettiği bir dönemde ABD Başkanı Donald Trump'ın askeri seçeneklerini de sınırlandırdığı belirtiliyor. Bölgedeki ABD komutanlarının, İran'dan gelebilecek bir füzenin hedefe ulaşması halinde ciddi zarar verme ihtimalinin düşük olduğunu değerlendirdikleri durumlarda, savunma sistemlerini kullanmak yerine bazı füzeleri yedekte tutmaya başladığı ifade ediliyor. PENTAGON STOKLARIN AZALDIĞI İDDİALARINI REDDEDİYOR Pentagon, ABD'nin silah stoklarının ciddi biçimde azaldığı yönündeki haberleri daha önce defalarca reddetti. Bununla birlikte Trump yönetimi, İran savaşı nedeniyle ortaya çıkan maliyetleri karşılamak ve kullanılan silahların yerine yenilerini koymak amacıyla Kongre'den on milyarlarca dolarlık ek kaynak talep etti. ABD'nin mühimmat kapasitesine ilişkin tartışmalar, Washington ile Tahran arasındaki müzakerelerin geleceği açısından da önem taşıyor. Washington Post'a göre, ABD'nin yaşadığı stok sorunları İran'ı daha fazla talepte bulunmaya teşvik etmiş görünüyor. Tahran, Hürmüz Boğazı'nın kontrolü ve Trump'ın 28 Şubat'ta düşmanlıkların başlaması emrini vermesinden bu yana İran'ın uğradığı zararlar için tazminat taleplerini yoğunlaştırdı. ABD'NİN REAPER FİLOSU 185'TEN YAKLAŞIK 135'E GERİLEDİ Kamu bütçesi verileri ve ilgili birimlerden alınan bilgilere göre, çatışmalar başlamadan önce ABD ordusunun envanterinde yaklaşık 185 MQ-9 Reaper bulunuyordu. Bu araçların 165'i Hava Kuvvetleri'ne, 20'si ise Deniz Piyadeleri'ne aitti. ABD Hava Kuvvetleri'nde kıdemli bir subay olan Korgeneral David Tabor, mayıs ayında Senato'da yaptığı açıklamada, elde kalan Reaper sayısının yaklaşık 135'e düştüğünü söyledi. Tabor, o dönemde milletvekillerine verdiği bilgilerde yaşanan kayıplardan 'endişeli' olduğunu belirterek, Hava Kuvvetleri'nin filosunu mümkün olduğunca hızlı şekilde nasıl yenileyebileceğini araştırdığını ifade etti. Böylece savaşın ilk dönemindeki kayıplar, ABD'nin insansız hava aracı filosunun önemli bir bölümünü kısa süre içerisinde kullanılamaz hale getirmiş oldu. PENTAGON REAPER'LARIN YERİNE DAHA UCUZ DRONLAR PLANLIYOR ABD Savunma Bakanlığı, General Atomics tarafından üretilen MQ-9 Reaper'ları kademeli olarak hizmetten çıkarmayı planlıyor. Habere göre Pentagon, Reaper'ların yerine hedeflere saldırı gerçekleştirebilen ve daha düşük maliyetli silahlı gözetleme dronlarından oluşan yeni bir filo oluşturmak istiyor. Ancak İran savaşı sırasında yaşanan kayıplar, ABD'nin yeni nesil insansız sistemlere geçiş sürecinde ciddi bir kapasite açığıyla karşı karşıya kalabileceğini gösteriyor. THAAD STOKLARININ YENİLENMESİ YILLAR SÜREBİLİR ABD ordusunun yaşadığı sorun yalnızca Reaper filosuyla sınırlı değil. Özellikle balistik füzelere karşı kullanılan THAAD hava savunma sistemlerinin stoklarını yeniden oluşturmak yıllar alabilir. ABD Füze Savunma Ajansı'nın yıllık maksimum üretim kapasitesi 96 THAAD füzesi seviyesinde bulunuyor. Buna karşın Pentagon, gelecek yılın savunma bütçesinde 857 THAAD füzesi ve önümüzdeki beş yıl içerisinde toplam yaklaşık 2.600 füze talep ediyor. American Enterprise Institute'un (AEI) analizine göre mevcut üretim kapasitesi korunursa Pentagon'un söz konusu talebi karşılaması yaklaşık 27 yıl sürebilir. AEI'nin kıdemli uzmanı ve raporun yazarı Todd Harrison, tek bir THAAD füzesinin üretiminin yaklaşık üç yıl sürdüğünü belirtti. Harrison, mevcut üretim kapasitesine dikkat çekerek, bugün sipariş verilmesi halinde bile teslimatların Trump'ın görevden ayrılacağı tarihe kadar gerçekleşmeyebileceğini söyledi. DİĞER MÜHİMMATLARDA DA BENZER ÜRETİM SORUNLARI VAR AEI tarafından incelenen diğer ABD mühimmatlarının da benzer üretim süreleriyle karşı karşıya olduğu bildiriliyor. Bu durum, Washington'ın İran savaşı sırasında kullandığı silahları hızla yenilemesinin önündeki en önemli sorunlardan birinin yalnızca finansman değil, üretim kapasitesi olduğunu ortaya koyuyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth, mühimmat üretiminden sorumlu çok sayıda savunma şirketiyle görüşerek üretimin artırılması için Pentagon'un 'çerçeve anlaşmalar' olarak adlandırdığı bazı anlaşmaları sağlamış durumda. Ancak söz konusu şirketlerin üretim kapasitesini artırabilmesi için henüz gerekli sözleşmelerin imzalanmadığı ve finansmanın sağlanmadığı belirtiliyor.