SON DAKİKA| Tarihi Mekke Anlaşması’nın perde arkası! "Güvenlik mimarisinin ilk yapı taşı"

Middle East Eye'a göre Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, bir üyeye yönelik saldırının üç ülkeye yapılmış sayılmasını öngörerek Orta Doğu'nun güvenlik dengelerinde önemli bir değişimin sinyalini verdi. Anlaşma, bölge ülkelerinin ABD merkezli geleneksel güvenlik düzenine alternatif olarak kendi savunma mekanizmalarını geliştirme arayışını güçlendirebilecek. ORTA DOĞU'NUN STRATEJİK HARİTASINI YENİDEN ŞEKİLLENDİREBİLECEK Habere göre, Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye arasında cuma günü Mekke'de imzalanan yeni güvenlik anlaşması, Orta Doğu'nun stratejik haritasını yeniden şekillendirebilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor. Mekke Ortak Savunma Anlaşması, bir üye ülkeye yönelik saldırının üç ülkeye yapılmış kabul edilmesini öngörüyor. NATO'nun 5. maddesini hatırlatan bu hüküm, anlaşmaya önemli bir jeopolitik ağırlık kazandırıyor. Anlaşma, Müslüman dünyasının etkili üç gücünü ortak bir savunma çerçevesinde buluştururken, bölge ülkelerinin güvenlik politikalarında daha fazla inisiyatif alma eğiliminin de göstergesi olarak değerlendiriliyor. ABD MERKEZLİ GÜVENLİK DÜZENİ BASKI ALTINDA Middle East Eye'ın değerlendirmesine göre anlaşma, Orta Doğu'daki geleneksel güvenlik düzeninin benzeri görülmemiş bir baskıyla karşı karşıya olduğu bir dönemde imzalandı. ABD'nin bölgedeki geleneksel güvenlik rolü ve İsrail ile İran arasındaki çatışmanın bölgesel etkileri, Orta Doğu'nun stratejik dengelerini önemli ölçüde değiştirdi. Suudi Arabistan topraklarına kadar ulaşan doğrudan saldırılar ile Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz'deki ticari gemi trafiğinde yaşanan ciddi aksamalar, bölgedeki güvenlik risklerinin ekonomik sonuçlarını da artırdı. İngiltere merkezli Middle East Eye'a konuşan ve adının açıklanmasını istemeyen Pakistanlı bir güvenlik yetkilisi, üç ülkenin daha fazla tırmanmayı önleme konusunda ortak ekonomik ve güvenlik çıkarlarına sahip olduğunu belirtti. Yetkili, bu ortak çıkarların üç ülkeyi nihayetinde savunma anlaşmasını imzalamaya yönelttiğini ifade etti. HÜRMÜZ'DEKİ KRİZ EKONOMİK GÜVENLİĞİ DE ETKİLEDİ Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığında yaşanan aksamalar, Suudi Arabistan'ın enerji ve gübre tedarikini etkilerken, küresel ekonomide de ciddi dalgalanmalara neden oldu. Bu durum, bölgesel güvenlik ile ekonomik güvenliğin giderek daha fazla birbirine bağlı hale geldiğini ortaya koyarken, üç ülkenin ortak savunma mekanizması oluşturma kararının arkasındaki ekonomik boyuta da dikkat çekiyor. 'BÖLGESEL GÜVENLİK MİMARİSİNİN İLK SOMUT YAPI TAŞI' Eski Pakistan Büyükelçisi Asif Durrani, anlaşmayı 'ortaya çıkan bölgesel güvenlik mimarisinin ilk somut yapı taşı' olarak nitelendirdi. Durrani, bunun bölge ülkelerinin güvenlik politikalarında daha fazla sorumluluk üstlenmesine yönelik önemli bir adım olduğunu belirtti. Durrani, X hesabından yaptığı değerlendirmede, bu ivmenin devam etmesi halinde Filistin meselesi de dahil olmak üzere on yıllardır devam eden çatışmaların daha bölgesel odaklı bir yaklaşımla ele alınmasının önünün açılabileceğini ifade etti. ÜÇLÜ İŞ BİRLİĞİ SON AYLARDA HIZ KAZANDI Analistler, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın tek başına ortaya çıkan bir gelişme olmadığını, Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye arasında son dönemde giderek derinleşen güvenlik iş birliğinin sonucu olduğunu belirtiyor. Atlantik Konseyi'nin Güney Asya'dan sorumlu kıdemli uzmanı Michael Kugelman, anlaşmayı son aylarda üç ülke arasında güçlenen güvenlik ilişkilerinin 'mantıklı bir sonucu' olarak değerlendirdi. Kugelman'ın değerlendirmesine göre, yeni anlaşma taraflar arasında daha önce oluşturulan güvenlik ve savunma bağlarının doğal bir devamı niteliği taşıyor. SUUDİ ARABİSTAN'IN FİNANSMANI, TÜRKİYE'NİN TEKNOLOJİSİ, PAKİSTAN'IN ASKERİ GÜCÜ Riyad ve İslamabad, 2025'in sonlarında karşılıklı bir savunma anlaşması imzalamıştı. Middle East Eye'a göre, bu anlaşma kapsamında yaklaşık 8 bin Pakistan askerinin yanı sıra savaş uçakları ve hava savunma sistemleri Suudi Arabistan'a konuşlandırıldı. Türkiye ise hem Suudi Arabistan hem de Pakistan açısından önemli bir savunma tedarikçisi konumunda bulunuyor. Bu gelişmeler, üç ülke arasında giderek daha kapsamlı bir stratejik ortaklığın ortaya çıkmasına zemin hazırladı. Pakistan Adalet Bakanlığı'nda siyasi analist ve kıdemli danışman olarak görev yapan Şehyar Han, üç ülke arasında ortaya çıkan ortaklığı; Suudi Arabistan'ın mali gücü, Türkiye'nin teknolojik kapasitesi ve Pakistan'ın askeri yeteneklerinin birleşimi olarak tanımladı. Han, Middle East Eye'a yaptığı açıklamada, üç ülkenin birlikte oluşturacağı güvenlik ortaklığının kapasitesinin geleneksel asker konuşlandırmalarının çok ötesine geçebileceğini belirtti. ÜÇ ÜLKENİN FARKLI STRATEJİK AVANTAJLARI BİRLEŞİYOR Her üç ülke de ortaya çıkan ortaklığa farklı ve birbirini tamamlayan stratejik imkanlar sunuyor. İslam'ın en kutsal mekanlarına ev sahipliği yapan Suudi Arabistan, sahip olduğu büyük finansal kaynakların yanı sıra enerji piyasalarındaki ağırlığı ve bölgesel diplomatik etkisiyle ortaklığın ekonomik ve diplomatik ayağını oluşturuyor. NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip Türkiye ise giderek daha fazla kendi kendine yeterli hale gelen savunma sanayisiyle öne çıkıyor. Türkiye'nin insansız hava sistemleri, elektronik harp ve hassas güdümlü mühimmat alanlarındaki teknolojik kapasitesi, ülkenin yabancı savunma tedarikçilerine olan bağımlılığını azaltıyor. Pakistan ise büyük ve savaş tecrübesi bulunan ordusunun yanı sıra Müslüman dünyasının tek nükleer caydırıcı gücü olarak üçlü yapıya farklı bir stratejik kapasite sağlıyor.